Mâm ngũ quả miền Nam, miền Trung gồm những gì? Ý nghĩa và cách chưng

Mâm ngũ quả miền Nam thường gồm mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài, gửi gắm mong ước "cầu sung vừa đủ xài", hai bên bàn thờ đặt thêm một cặp dưa hấu. Mâm ngũ quả miền Trung đơn giản hơn, "có gì cúng nấy": thanh long, chuối, dứa (thơm), cam, quýt, dưa hấu, bày xen kẽ cho vững.

Bài này so sánh mâm ngũ quả ba miền, giải thích ý nghĩa từng loại quả của miền Nam và miền Trung, cách chọn quả, cách chưng cho vững, và gợi ý cho gia đình có dâu, rể khác miền.

Mâm ngũ quả ba miền khác nhau thế nào?

Mâm ngũ quả miền Bắc thì khác: nải chuối xanh làm đế, bưởi hoặc phật thủ đặt giữa.

Mâm ngũ quả ngày Tết miền Nam gồm những quả gì?

Người miền Nam chọn quả theo cách đọc gần âm, ghép thành câu "cầu sung vừa đủ xài":

Nhiều nhà thêm thanh long, dứa (khóm, thơm) cho mâm đầy màu sắc. Chuối thường ít được chưng vì tên gọi gần với "chúi", nghe như làm ăn đi xuống. Cam, quýt cũng có nhà tránh vì liên tưởng đến chữ "quýt làm cam chịu".

Quả na miền Nam gọi là gì?

Quả na của miền Bắc, ở miền Nam gọi là mãng cầu ta, để phân biệt với mãng cầu xiêm (quả to, vỏ có gai mềm). Mâm ngũ quả miền Nam dùng loại nào cũng được, mãng cầu xiêm to, đẹp nên hay được chọn làm quả chính.

Cặp dưa hấu hai bên bàn thờ

Ngoài mâm ngũ quả, nhiều gia đình miền Nam đặt một cặp dưa hấu ruột đỏ ở hai bên bàn thờ, mong năm mới đỏ may mắn. Có nhà khắc chữ phúc, lộc, thọ lên vỏ dưa. Bạn chọn hai quả cân nhau, cuống còn tươi, đặt trên đĩa hoặc đế cho vững.

Mâm ngũ quả miền Trung gồm những gì?

Thời tiết miền Trung khắc nghiệt hơn, ít loại quả hơn, nên mâm ngũ quả thường gọn và không câu nệ tên gọi. Quả hay gặp là thanh long, chuối, dứa, cam, quýt, dưa hấu, mãng cầu. Cách bày phổ biến: quả to nặng (dứa, thanh long, dưa) đặt giữa, quả nhỏ (quýt, cam, táo) xếp xen quanh, quả có chóp như dứa đặt cao nhất.

Chọn quả cho mâm ngũ quả miền Nam, miền Trung

• Chọn quả tươi, vỏ không dập, còn cuống: quả bày trên bàn thờ vài ngày nên bạn chọn quả chín tới hoặc hơi xanh.
• Đu đủ, xoài: bạn mua quả còn ương, để đến mùng ba, mùng bốn mới chín.
• Dừa: chọn dừa xanh còn nguyên, gọt phẳng phần đáy cho đứng vững hoặc đặt nằm làm đế.
• Sung: chọn cả chùm còn cuống, xanh đều.
• Lau sạch, để khô trước khi bày để quả lâu hỏng.

Cách chưng mâm ngũ quả cho vững

1. Đặt quả to, nặng làm đế: dừa, đu đủ hoặc dứa nằm dưới.
2. Quả chính ở giữa: mãng cầu xiêm hoặc quả đẹp nhất đặt trên cùng, giữa mâm.
3. Quả nhỏ chèn khe: xoài, sung, quýt chèn vào chỗ trống cho chặt, không lăn.
4. Dùng tăm tre giữ chỗ khó: cắm nhẹ để cố định quả, không lộ ra ngoài.
5. Hai bên mâm: bình hoa và cặp dưa hấu, cân đối hai phía.
6. Trang trí cho đẹp: lót vài lá xanh dưới đáy mâm, xếp quả xen màu đỏ, vàng, xanh cho nổi. Tuỳ nhà, có thể cài thêm vài bông cúc vạn thọ hoặc vài nhánh lá nhỏ vào khe giữa các quả.

Gia đình có dâu, rể khác miền nên bày thế nào?

Không có quy định bắt buộc. Nhiều gia đình bày theo phong tục bên nội, hoặc kết hợp: giữ nải chuối của miền Bắc làm đế, thêm mãng cầu, đu đủ, xoài của miền Nam lên trên. Điều quan trọng là quả tươi, sạch, mâm bày ngay ngắn.

Nên dùng mâm cỡ nào để chưng ngũ quả?

Mâm ngũ quả miền Nam có nhiều quả to nặng như dừa, đu đủ nên mâm 42cm thường vừa hơn. Xưởng Ecocook có mâm nhôm 42cm cùng các cỡ từ 32cm đến 80cm, hai màu anod vàng và anod trắng. Mâm được xử lý anod nên giữ màu vàng tươi lâu, dễ lau sạch sau mỗi dịp lễ.