Mâm cúng động thổ xây nhà gồm những gì? Lễ vật đơn giản và cách chuẩn bị

Mâm cúng động thổ xây nhà thường có gà luộc, xôi, hoa quả, hương, nến, trầu cau, rượu, nước, gạo và muối. Tùy phong tục, gia đình có thể chuẩn bị thêm thịt lợn luộc, bánh kẹo và vàng mã.

Theo quan niệm dân gian, lễ động thổ được làm trước khi bắt đầu đào móng để xin phép thần linh cai quản khu đất, cầu mong việc xây nhà thuận lợi và những người tham gia thi công được bình an.

Mỗi nơi có cách chuẩn bị khác nhau. Bạn có thể tham khảo những lễ vật dưới đây, rồi điều chỉnh theo phong tục địa phương và cách gia đình vẫn làm.

1. Động thổ là gì? Khi nào làm lễ động thổ?

Động thổ là bắt đầu đào đất để xây dựng công trình. Khi xây nhà, nhiều gia đình làm lễ ngay tại khu đất trước khi đào móng.

Ngày giờ làm lễ thường được gia đình thống nhất trước với người phụ trách thi công. Có nhà xem ngày giờ theo tuổi của gia chủ, có nhà chọn thời điểm phù hợp với kế hoạch xây dựng.

Theo quan niệm của một số gia đình, nếu tuổi chủ nhà không phù hợp để xây nhà trong năm đó, có thể nhờ người khác đứng ra làm lễ thay. Cách này thường được gọi là “mượn tuổi”. Việc có mượn tuổi hay không tùy vào quan niệm và phong tục của từng gia đình.

2. Mâm cúng động thổ xây nhà gồm những gì?

Một bàn lễ động thổ thường có các món mặn, hoa quả, hương hoa và những lễ vật nhỏ đi kèm. Bạn có thể tham khảo danh sách sau:

Không phải gia đình nào cũng chuẩn bị tất cả những thứ trong bảng. Có nhà chỉ bày gà, xôi cùng hoa quả và các lễ vật nhỏ; có nhà làm thêm thịt luộc hoặc những món khác.

Nếu chưa rõ cần chuẩn bị gì, bạn nên hỏi người lớn trong gia đình hoặc người am hiểu phong tục địa phương trước khi mua lễ vật.

3. Lễ vật cúng động thổ xây nhà đơn giản

Nếu muốn chuẩn bị một bàn lễ gọn, bạn có thể tham khảo:

• Một con gà luộc.
• Một đĩa xôi.
• Một mâm ngũ quả nhỏ.
• Một bình hoa tươi.
• Hương, nến.
• Trầu cau, rượu và nước.
• Gạo, muối.
• Vàng mã nếu gia đình có sử dụng.

Bạn có thể thêm bớt theo phong tục nơi mình. Không cần cố bày thật nhiều món nếu bàn nhỏ hoặc gia đình thường làm lễ đơn giản.

Gà và xôi có thể tự chuẩn bị hoặc đặt ở hàng quen. Nếu đặt sẵn, nên hẹn giờ nhận để có đủ thời gian bày lễ trước giờ khởi công.

4. Gợi ý 5 loại trái cây cúng động thổ xây nhà

Bạn có thể chọn trái cây theo mùa, dễ mua và phù hợp với cách bày lễ của gia đình. Với mâm ngũ quả theo cách bày quen thuộc ở miền Bắc, có thể dùng:

• Chuối xanh.
• Bưởi.
• Cam hoặc quýt.
• Táo.
• Nho.

Đây là một cách kết hợp để tham khảo. Nếu không có những loại quả trên, bạn có thể thay bằng lê, hồng hoặc loại quả khác mà gia đình thường dùng.

Khi bày, đặt nải chuối phía dưới, bưởi ở giữa và xếp các quả nhỏ xung quanh. Chọn quả còn tươi, không dập hoặc có dấu hiệu hư hỏng. Sau khi làm sạch, nên để ráo hoặc lau khô rồi mới xếp lên mâm.

Bạn có thể tham khảo thêm bài mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc để xem cách xếp chuối, bưởi và các loại quả nhỏ cho cân đối.

5. Cách cúng động thổ xây nhà: chuẩn bị và làm lễ

Chuẩn bị trước ngày làm lễ

Gia đình nên thống nhất ngày giờ, người đứng ra làm lễ và thời điểm đội thợ bắt đầu thi công. Nếu có người hướng dẫn nghi lễ, hãy hỏi trước những lễ vật cần dùng để tránh mua thiếu hoặc chuẩn bị thừa.

Khu vực đặt bàn lễ cần được dọn sạch và có nền bằng phẳng. Bạn nên chuẩn bị bàn chắc chắn, kiểm tra mâm, bát đĩa và chén trước khi bày. Nếu làm lễ ngoài trời, cần tính đến nắng, mưa và gió.

Sắp xếp bàn lễ

Bàn lễ có thể đặt tại vị trí phù hợp trên khu đất, thuận tiện cho việc làm lễ và không cản trở lối đi của thợ.

Gà, xôi và thịt luộc có thể bày chung trên một mâm. Hoa quả đặt trên mâm riêng, bình hoa để bên cạnh. Trầu cau, gạo, muối, rượu và nước xếp vào những vị trí còn lại, chừa khoảng trống để người làm lễ thao tác.

Bát đĩa cần đặt chắc trong lòng mâm. Nếu không đủ chỗ, nên chuyển bớt lễ vật sang mâm khác hoặc đặt riêng trên bàn, tránh kê đĩa lên vành mâm hay để chén sát mép bàn.

Hương và nến cần có chỗ đặt vững, tránh gần giấy, khăn phủ bàn hoặc những vật dễ cháy.

Tiến hành làm lễ

Đến giờ đã thống nhất, gia chủ hoặc người được nhờ đứng lễ thắp hương, khấn theo cách gia đình và địa phương vẫn làm.

Việc cuốc đất tượng trưng được thực hiện theo trình tự đã trao đổi với người hướng dẫn lễ và đội thi công. Sau khi hoàn tất nghi lễ, thợ bắt đầu công việc theo kế hoạch.

Thu dọn sau lễ

Sau khi kết thúc lễ, gia đình hạ lễ vật và thu dọn bàn. Gà, xôi, thịt luộc và bánh kẹo có thể chia cho người nhà, đội thợ cùng dùng.

Việc rắc gạo, muối hoặc hóa vàng tùy phong tục từng nơi. Nếu hóa vàng, cần chọn chỗ phù hợp, cách xa gỗ, bạt và vật liệu dễ cháy; kiểm tra lửa đã tắt hẳn trước khi rời đi.

6. Mâm cúng sửa nhà đơn giản, cúng khởi công và mở móng

Các cách gọi này đều liên quan đến thời điểm bắt đầu xây dựng, nhưng được dùng trong những trường hợp khác nhau.

Khi sửa nhà, việc có làm lễ hay không và chuẩn bị những gì tùy vào quan niệm của gia đình. Nếu làm lễ, bạn có thể tham khảo danh sách đơn giản ở mục 3 rồi điều chỉnh cho phù hợp.

7. Nên dùng mâm cỡ nào để bày lễ động thổ?

Trước khi chọn mâm, bạn nên kiểm tra số món và kích thước bát đĩa sẽ dùng. Một con gà lớn đặt trên đĩa rộng sẽ cần nhiều chỗ hơn con gà nhỏ, vì vậy không thể chỉ dựa vào số món để chọn cỡ mâm.

Nếu bày gà luộc, xôi và thịt luộc chung một mâm, bạn có thể tham khảo:

Hoa quả có thể bày trên mâm riêng, chọn cỡ theo số lượng quả và kích thước nải chuối.

Lòng mâm là phần phẳng ở giữa để đặt bát đĩa, không tính phần vành. Bạn nên thử xếp các đĩa lên mâm trước ngày làm lễ để kiểm tra có đủ chỗ hay không. Khi bày xong, các đĩa cần nằm vững, không chồng lên nhau hoặc kê nghiêng trên vành.

Ecocook sản xuất mâm nhôm 70cm, mâm 61cm và các cỡ nhỏ hơn, có hai màu anod vàng và anod trắng. Bề mặt mâm được xử lý anod, giúp hạn chế ăn mòn và thâm đen trong quá trình sử dụng.

Bạn có thể dùng mâm để bày lễ, sau đó tiếp tục sử dụng cho những bữa cơm hoặc dịp cúng của gia đình. Dùng xong, rửa sạch và lau khô trước khi cất.