Mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc gồm những quả gì? Cách bày đơn giản, đẹp mắt

Mâm ngũ quả ngày Tết thường được đặt trên bàn thờ để dâng lên tổ tiên. Ở miền Bắc, nhiều gia đình chọn nải chuối xanh làm đế, đặt bưởi hoặc phật thủ ở giữa rồi xếp cam, quýt, quất xung quanh. Không nhất thiết phải có đúng năm loại quả. Chỉ cần quả tươi, màu sắc hài hòa và bày gọn gàng là được.

Cách bày mâm quả có thể khác nhau giữa các vùng và từng gia đình. Bạn có thể làm theo cách gia đình mình vẫn bày; những gợi ý dưới đây chủ yếu giúp mâm quả trông gọn và cân đối hơn.

• Dịp bày: Tết Nguyên đán
• Số loại quả: Thường là 5 loại, nhưng có nhà bày nhiều hơn
• Mâm gợi ý: Mâm 32cm cho một nải chuối; mâm 42cm nếu muốn bày rộng hơn

1. Mâm ngũ quả là gì? Vì sao gọi là “ngũ”?

“Ngũ” có nghĩa là năm. Trong quan niệm phương Đông, số năm còn gắn với ngũ hành gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

Mâm ngũ quả còn gửi gắm những mong ước cho năm mới:

• Phúc: may mắn
• Quý: sang trọng, được coi trọng
• Thọ: sống lâu
• Khang: khỏe mạnh
• Ninh: bình yên

Điều quan trọng nhất khi bày mâm quả là lòng thành kính. Vì vậy, mâm không cần cầu kỳ hay phải dùng quả đắt tiền.

2. Mâm ngũ quả miền Bắc gồm những quả gì?

Mâm quả miền Bắc thường có chuối xanh, bưởi hoặc phật thủ, cam, quýt và quất. Những ý nghĩa dưới đây là cách hiểu thường được nhắc tới, không phải quy định bắt buộc.

Một số gia đình còn bày thêm hồng, lê, lựu, táo hoặc vài quả ớt đỏ để mâm có nhiều màu hơn. Ở miền Bắc, có thể chọn nhiều loại quả khác nhau miễn là mâm quả có màu sắc phong phú.

3. Miền Trung và miền Nam bày mâm quả ra sao?

• Miền Nam: Nhiều gia đình chọn quả theo cách đọc tên. Chẳng hạn, mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài được đọc gần thành câu “cầu vừa đủ xài”. Có nơi còn thêm sung, dứa hoặc dưa. Một số gia đình kiêng chuối vì tên quả nghe gần với chữ “chúi”.
• Miền Trung: Mâm quả thường dùng những loại quả có sẵn ở địa phương, như dứa, xoài, thanh long, táo, nho hoặc quýt.

4. Cách bày mâm ngũ quả miền Bắc từng bước

Trước khi bày, bạn rửa sạch các loại quả rồi lau khô. Nên chọn nải chuối xanh có quả đều, cong vừa phải để làm đế chắc chắn.

Bước 1: Chuẩn bị mâm

Lau khô mâm, đặt trên mặt phẳng và chọn vị trí gần bàn thờ. Bày quả tại đó sẽ đỡ phải bê mâm đi xa sau khi xếp xong.

Bước 2: Đặt nải chuối làm đế

Đặt nải chuối nằm phía dưới, để các quả chuối xòe đều ra ngoài. Nải chuối sẽ làm đế đỡ và ôm lấy những quả được đặt lên sau.

Bước 3: Đặt bưởi hoặc phật thủ ở giữa

Đặt quả bưởi hoặc phật thủ vào giữa, tựa nhẹ vào lòng nải chuối. Nên đặt quả lớn trước để các quả khác có điểm tựa.

Bước 4: Xếp cam, quýt xung quanh

Xếp cam, quýt quanh bưởi hoặc phật thủ. Đặt quả lớn ở dưới, quả nhỏ ở trên để mâm chắc hơn. Có thể xen kẽ các màu để mâm trông hài hòa.

Bước 5: Thêm quất hoặc ớt đỏ

Cài quất có lá hoặc vài quả ớt đỏ vào những khoảng trống. Cuối cùng, nhìn mâm từ phía trước và chỉnh lại những quả bị lệch để hai bên cân đối.

5. Nên đặt mâm ngũ quả ở đâu trên bàn thờ?

Theo quan niệm dân gian “đông bình tây quả”, lọ hoa đặt phía Đông, mâm quả đặt phía Tây. Hướng Đông, Tây được tính từ vị trí bàn thờ nhìn ra. Vì vậy, nếu bạn đứng trước bàn thờ, lọ hoa ở bên tay phải, còn mâm quả ở bên tay trái.

Mỗi gia đình có cách sắp xếp riêng. Nếu nhà bạn vẫn đặt mâm quả ở giữa hoặc theo một nếp khác, bạn có thể tiếp tục làm như vậy.

6. Cách bày mâm ngũ quả đơn giản mà đẹp

Nếu bàn thờ nhỏ, chẳng hạn ở căn hộ chung cư, bạn có thể bày ít quả để mâm gọn hơn:

• Một nải chuối nhỏ làm đế
• Một quả bưởi đặt ở giữa
• Vài quả quýt hoặc một cành quất nhỏ

Chỉ với màu xanh, vàng và cam, mâm quả đã có màu sắc hài hòa. Một mâm ít quả nhưng tươi và được xếp cân đối vẫn trông trang trọng.

7. Nên chọn mâm cỡ nào?

Lòng mâm là phần phẳng ở giữa, không tính phần vành xung quanh. Bạn có thể chọn cỡ mâm theo số nải chuối và lượng quả muốn bày:

Xưởng Ecocook có mâm 32cm và mâm 42cm bằng nhôm, với hai màu anod vàng và anod trắng. Anod là cách xử lý bề mặt nhôm để tạo lớp bảo vệ. Mâm có thể rửa như đồ dùng thông thường; nếu vết bẩn bám chắc, bạn có thể cọ bằng búi thép. Sau Tết, rửa sạch, lau khô rồi cất đi để dùng vào ngày rằm, mùng một hoặc những dịp khác.

Với nải chuối xanh làm đế, bưởi hoặc phật thủ đặt ở giữa, thêm cam, quýt và quất xung quanh, bạn đã có một mâm ngũ quả theo cách bày quen thuộc ở miền Bắc. Chọn chiếc mâm vừa với bàn thờ và lượng quả định bày là được.