Mâm cúng tất niên gồm những gì? Cúng ngày nào và cách bày
· Ecocook
Chia sẻ: Facebook
Mâm cúng tất niên là mâm cỗ dâng tổ tiên vào ngày cuối cùng của năm âm lịch, thường cúng vào trưa hoặc chiều 30 tháng Chạp, nên nhiều nơi gọi là cúng 30 Tết hay cúng chiều 30. Mâm cúng tất niên miền Bắc thường có gà luộc, bánh chưng, giò lụa, xôi, nem rán, bát canh măng hay canh bóng, đĩa xào và dưa hành; trên bàn thờ có thêm hương hoa, ngũ quả.
Bài này giải thích tất niên là gì, cúng tất niên ngày nào, cúng 30 Tết là cúng ai, mâm cỗ có những món gì, cách làm mâm gọn cho nhà ít người, mâm cúng ở cửa hàng, công ty và cách chọn cỡ mâm theo số người ăn.

Tất niên là gì?
"Tất" nghĩa là hết, "niên" nghĩa là năm. Tất niên là ngày cuối cùng của năm âm lịch. Cúng tất niên là lễ cúng gia tiên ngày cuối năm để báo cáo một năm đã qua và mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu.
Sau lễ cúng, cả nhà quây quần ăn bữa cơm tất niên. Đây là bữa cơm đoàn viên cuối năm, con cháu đi làm xa thường cố về kịp để ăn cùng gia đình. Nhiều người nói nhầm thành "tết niên", nhưng cách gọi đúng là "tất niên".
Cúng tất niên vào ngày nào, lúc mấy giờ?
Lễ cúng tất niên thường làm vào ngày 30 tháng Chạp. Năm nào tháng Chạp chỉ có 29 ngày thì cúng vào ngày 29. Nhiều nhà cúng vào buổi trưa để chiều còn thời gian dọn dẹp, chuẩn bị mâm cúng giao thừa. Có nhà cúng vào chiều tối rồi ăn cơm tất niên luôn.
Tết Đinh Mùi 2027 không có ngày 30 Tết, vì tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày. Năm nay, bạn cúng tất niên vào trưa hoặc chiều 29 tháng Chạp, tức thứ Sáu ngày 05/02/2027. Tối hôm đó là đêm giao thừa, sáng hôm sau (06/02/2027) là mùng 1 Tết.
Những năm gần đây, nhiều gia đình bận công việc hoặc phải về quê nên cúng sớm hơn, từ 27 đến 29 tháng Chạp. Bạn có thể chọn ngày theo điều kiện của nhà mình.
Cúng 30 Tết là cúng gì, cúng ai?
Cúng 30 Tết là cách gọi quen của lễ cúng tất niên. Lễ này cúng gia tiên: con cháu dâng mâm cỗ lên bàn thờ, thưa chuyện một năm đã qua và mời ông bà về ăn Tết với gia đình. Vì vậy, nhiều nhà còn gọi đây là lễ rước ông bà.
Nhà nào có lệ cúng thần linh, đất đai thì bày thêm một mâm nhỏ trước khi cúng trong nhà. Mâm cúng 30 Tết thường là mâm mặn, nhà ăn chay cuối năm có thể làm mâm chay. Đến nửa đêm là lễ giao thừa, một lễ riêng để tiễn năm cũ, đón năm mới.
Tất niên, ông Công ông Táo và giao thừa khác nhau thế nào?
Ba lễ này đều rơi vào cuối năm nên dễ nhầm. Bạn có thể phân biệt như sau:
| Lễ cúng | Thời gian | Cúng ai | Mâm lễ |
|---|---|---|---|
| Ông Công ông Táo | 23 tháng Chạp | Tiễn Táo Quân về trời | Mũ áo, cá chép, mâm cơm |
| Tất niên | Trưa hoặc chiều 30 tháng Chạp (29 nếu tháng thiếu) | Gia tiên, mời ông bà về ăn Tết | Mâm cỗ nhiều món trên bàn thờ |
| Giao thừa | Đúng 0 giờ đêm cuối năm | Tiễn năm cũ, đón năm mới; sau đó cúng gia tiên | Mâm lễ ngoài trời và mâm trong nhà |
Lễ giao thừa diễn ra vào đêm cuối năm, sau lễ tất niên.
Mâm cúng tất niên, mâm cơm cúng 30 Tết gồm những gì?
Mâm cúng tất niên có hai phần: đồ lễ đặt sẵn trên bàn thờ và mâm cỗ.
Đồ lễ trên bàn thờ: bát hương, cặp nến, lọ hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, chén rượu, bộ ba chén nước, đĩa muối gạo, thêm tiền vàng nếu nhà có dùng. Phần lớn các nhà đã bày mâm ngũ quả và cắm hoa từ mấy ngày trước.
Mâm cỗ tất niên miền Bắc thường có bốn bát, bốn đĩa:
| Nhóm món | Món thường dùng |
|---|---|
| Bốn bát | Canh măng móng giò, canh bóng, miến gà, bát mọc hoặc bát chè |
| Bốn đĩa | Gà luộc, giò lụa, nem rán, đĩa xào thập cẩm |
| Món ăn kèm | Bánh chưng, xôi gấc hoặc xôi đỗ, thịt đông, dưa hành |
Gia đình đông người có thể làm sáu bát, sáu đĩa hoặc nhiều hơn. Không có thực đơn cố định cho mọi nhà, bạn chọn món theo khẩu vị và số người ăn.
Ở miền Trung, mâm cúng tất niên thường có giò lụa, gà, thịt heo, măng khô, miến xào, bánh chưng hoặc bánh tét. Miền Nam hay có bánh tét, thịt kho tàu (thịt kho trứng), canh khổ qua, gỏi, chả giò và củ kiệu.
Cúng tất niên trong nhà hay ngoài trời?
Lễ cúng tất niên chủ yếu làm trong nhà, trên bàn thờ gia tiên. Một số gia đình làm thêm mâm nhỏ ở sân, cúng thần linh, đất đai xong mới vào cúng trong nhà.
Mâm cúng tất niên ngoài trời thường gọn: hương, hoa, nến, ngũ quả, trầu cau, rượu, nước và một con gà luộc hoặc một đĩa xôi. Nhà không có thói quen cúng ngoài trời thì chỉ cần làm lễ trong nhà.
Mâm cúng tất niên đơn giản cho nhà ít người
Nhà hai, ba người không nhất thiết phải nấu đủ bốn bát, bốn đĩa. Một mâm cúng tất niên đơn giản có thể gồm:
- Gà luộc, hoặc nửa con gà nếu nhà ít người.
- Một chiếc bánh chưng nhỏ hoặc một đĩa xôi.
- Giò lụa thái một đĩa.
- Canh măng hay canh bóng, nấu một bát.
- Rau xào và dưa hành, mỗi thứ một đĩa.
Mấy ngày Tết còn nhiều bữa cỗ, nên mâm tất niên nấu vừa đủ ăn trong một hai bữa là hợp lý, đỡ phải hâm lại nhiều lần.

Cúng tất niên công ty, cửa hàng
Nhiều cửa hàng, công ty cúng tất niên vào ngày làm việc cuối cùng trước khi nghỉ Tết, thường từ 25 đến 28 tháng Chạp. Cửa hàng bán đến ngày cuối năm thì cúng 30 Tết ngay tại cửa hàng trước khi đóng cửa nghỉ Tết. Mâm cúng thường có:
- Hương, hoa, nến, mâm ngũ quả.
- Gà luộc, xôi, bánh chưng.
- Bánh kẹo, nước ngọt, bia hoặc rượu.
- Trầu cau, muối gạo, tiền vàng tùy nơi.
Sau lễ, mọi người thường liên hoan tất niên ngay tại cửa hàng hoặc công ty. Nếu đông người ăn, bạn nên chuẩn bị mâm cỗ lớn hoặc chia thành nhiều mâm.
Cách bày mâm cúng tất niên
- Trên bàn thờ: bát hương đặt chính giữa, cặp nến đứng hai bên; lọ hoa và mâm ngũ quả chia hai phía; trầu cau, chén rượu và bộ ba chén nước để phía trước.
- Mâm cỗ: bàn thờ không đủ rộng thì kê thêm chiếc bàn con sát phía trước để đặt mâm.
- Trong mâm: đĩa gà luộc để chính giữa, đầu gà quay về phía bát hương. Các bát canh đặt gần giữa, đĩa khô và bánh chưng xếp vòng ngoài.
- Bát đũa: số bát cơm không có quy định chung. Nhiều nhà đặt số bát cơm, đôi đũa theo số cụ, số ông bà được thờ; có nhà chỉ đặt một bát cơm và một đôi đũa. Bạn làm theo lệ quen của gia đình.
Sau khi hương tàn, gia chủ hạ lễ, hóa vàng nếu có rồi cả nhà ăn cơm tất niên.
Gợi ý thứ tự chuẩn bị
- Trước 2, 3 ngày: lau dọn bàn thờ, mua hoa, bày mâm ngũ quả, ngâm măng khô. Đặt trước gà, giò, bánh chưng nếu mua ở hàng quen.
- Tối hôm trước: ngâm gạo nếp, sơ chế các món cần làm sẵn.
- Sáng ngày cúng: luộc gà, đồ xôi, nấu canh, rán nem, xào rau.
- Trước giờ cúng khoảng 30 phút: lau mâm, bày món, châm nến, kiểm tra lại lễ vật.
- Sau lễ: chờ hương tàn, hạ lễ, cả nhà ăn cơm tất niên.
Nên dùng mâm cỡ nào cho mâm cúng tất niên?
Mâm cỗ tất niên cúng xong là cả nhà ngồi ăn luôn, nên cỡ mâm tính theo số người ngồi quanh mâm:
| Đường kính mâm | Lòng mâm | Phù hợp |
|---|---|---|
| 52cm | 40cm | Mâm đơn giản cho 3–4 người, vài món |
| 61cm | 48cm | Mâm cỗ khoảng 6 người, đủ bốn bát bốn đĩa nếu bát đĩa vừa phải |
| 70cm | 58cm | Mâm cỗ 6–8 người hoặc dùng bát đĩa lớn |
| 80cm | 67cm | Mâm cỗ 8–10 người, hợp cho cửa hàng, công ty |
| 32cm hoặc 42cm | 24cm hoặc 32cm | Bày ngũ quả lên bàn thờ |
Đĩa gà to cộng thêm mấy bát canh thì mâm 61cm sẽ hơi chật. Trước hôm cúng, bạn đặt thử bát đĩa lên mâm. Thấy chật thì lấy mâm 70cm, hoặc tách món ra hai mâm.
Ecocook làm mâm nhôm 61cm và đủ các cỡ khác, nhỏ nhất 32cm, lớn nhất 80cm, ngay tại xưởng ở Nam Trực, Nam Định. Mâm có màu anod vàng hoặc anod trắng; lớp anod giữ mặt mâm sáng đẹp, màu bền khi dùng lâu năm. Ăn xong bữa tất niên, bạn rửa sạch, lau khô là mâm sẵn sàng cho mâm cúng giao thừa và cả mấy ngày Tết.
Câu hỏi thường gặp
Tất niên là gì?
Cúng tất niên vào ngày nào?
Cúng 30 Tết và cúng tất niên có phải là một không?
Tết 2027 không có ngày 30 thì cúng tất niên ngày nào?
Mâm cúng tất niên gồm những gì?
Cúng 30 Tết bao nhiêu bát cơm?
Mâm cúng tất niên đơn giản gồm những món gì?
Cúng tất niên trong nhà hay ngoài trời?
Cúng tất niên và cúng giao thừa có giống nhau không?
Mâm cỗ tất niên nên dùng mâm cỡ nào?
Bày mâm ngũ quả trước hay sau khi cúng tất niên?
Mâm cúng tất niên chay gồm những gì?
Ý kiến
Vui lòng tuân thủ khi chia sẻ quan điểm
- Viết tiếng Việt có dấu, lời lẽ lịch sự, đúng chủ đề bài viết.
- Không quảng cáo, không chèn đường link, không ghi số điện thoại.
- Không xúc phạm, không dùng từ ngữ thiếu văn hoá.
- Ý kiến hiện lên sau khi Ecocook kiểm tra.