Mâm cúng nhập trạch gồm những gì? Lễ vật đơn giản và thủ tục về nhà mới

Mâm cúng nhập trạch thường có mâm ngũ quả, hoa tươi, hương, nến, trầu cau, rượu, nước, gạo, muối và một mâm cơm mặn với gà luộc, xôi, giò, canh. Nhiều gia đình bày thêm bánh kẹo và vàng mã.

Lễ nhập trạch được làm vào ngày đầu tiên gia đình chính thức về ở nhà mới. Theo quan niệm dân gian, đây là lễ báo với thần linh cai quản ngôi nhà và mời ông bà tổ tiên về nơi ở mới, cầu cho cả nhà sống yên ổn.

Lễ vật và cách làm mỗi nơi một khác. Bạn có thể tham khảo gợi ý dưới đây, rồi thêm bớt theo phong tục địa phương và cách gia đình vẫn làm.

1. Nhập trạch là gì?

"Nhập" là vào, "trạch" là nhà ở. Nhập trạch nghĩa là vào nhà mới. Ngày nhập trạch là ngày gia đình làm lễ và bắt đầu ở trong ngôi nhà đó.

Lễ nhập trạch thường làm khi về nhà mới xây, nhà mới mua, căn hộ chung cư mới nhận, hoặc nhà thuê. Nhiều người gọi đơn giản là cúng về nhà mới, cúng nhà mới hay cúng vào nhà mới.

Có vài cách gọi gần nhau, dễ nhầm:

2. Mâm cúng nhập trạch gồm những gì?

Lễ vật cúng về nhà mới thường chia làm ba phần: hoa quả, hương hoa và đồ lễ nhỏ, mâm cơm mặn. Bạn có thể tham khảo bảng sau:

Không cần chuẩn bị đủ tất cả. Nếu chưa rõ nhà mình nên cúng những gì, hãy hỏi ông bà, bố mẹ hoặc người lớn trong họ trước khi đi chợ.

3. Mâm cúng nhập trạch đơn giản

Nhà nhỏ, căn hộ chung cư hoặc gia đình muốn làm gọn có thể chỉ cần:

• Một đĩa hoa quả.
• Một bình hoa nhỏ.
• Hương và một đôi nến.
• Trầu cau, một chén rượu, một chén nước.
• Một bát gạo, một bát muối.
• Một đĩa xôi và một con gà luộc, hoặc thay bằng đĩa bánh kẹo nếu cúng chay.

Bày gọn trên một chiếc bàn nhỏ là đủ. Cúng về nhà mới đơn giản vẫn trọn ý, miễn đồ lễ sạch sẽ và gia đình chuẩn bị chu đáo.

4. Mâm cơm cúng nhập trạch

Mâm cơm cúng về nhà mới ở miền Bắc thường giống một mâm cỗ nhỏ trong gia đình. Gợi ý các món:

• Gà luộc nguyên con.
• Xôi gấc hoặc xôi đỗ.
• Giò lụa hoặc chả.
• Một bát canh, như canh măng hoặc canh bóng.
• Một đĩa nem rán hoặc thịt luộc.
• Một đĩa rau xào hoặc nộm.

Số món tùy vào số người ăn sau lễ. Nấu xong cúng, cả nhà ngồi ăn bữa cơm đầu tiên ở nhà mới.

Mâm cúng chay về nhà mới

Gia đình ăn chay hoặc muốn cúng chay có thể thay gà, giò bằng xôi, đậu phụ, nem chay, canh rau củ, các món xào chay. Hoa quả, hương hoa và đồ lễ nhỏ giữ như mâm mặn.

5. Về nhà mới nên cúng trái cây gì?

Bạn chọn năm loại quả theo mùa, dễ mua ở chợ gần nhà. Một vài kiểu kết hợp thường gặp:

Nải chuối thường đặt dưới cùng làm đế, quả to ở giữa, quả nhỏ xếp xung quanh. Cách xếp cho cân và vững có trong bài mâm ngũ quả của Ecocook.

Rửa quả xong nên lau khô rồi mới bày, để quả không chảy nước xuống mâm và lâu hỏng hơn.

6. Về nhà mới cần chuẩn bị những gì? Thủ tục làm lễ

Chọn ngày giờ

Nhiều gia đình xem ngày tốt theo tuổi của chủ nhà để nhập trạch. Cách nói "về nhà mới lấy ngày" là làm lễ nhập trạch đúng ngày đã chọn, mang vài đồ tượng trưng vào nhà trước. Đồ đạc lớn có thể chuyển sau, khi thuận tiện.

Trước ngày làm lễ

• Dọn sạch nhà, lau sàn, mở cửa cho thoáng.
• Kê bàn để đặt lễ, kiểm tra điện, nước, bếp đã dùng được.
• Mua hoa quả, hương nến từ hôm trước; gà và xôi có thể đặt ở hàng quen, hẹn giờ lấy cho kịp.

Ngày nhập trạch

Đến giờ đã chọn, chủ nhà mang bát hương (nếu có) vào nhà trước. Người trong nhà theo sau, mỗi người cầm một vật tượng trưng như bát gạo, hũ muối, can nước, chiếc phích. Một số nơi còn đặt bếp than nhỏ ở cửa để cả nhà bước qua.

Bày lễ xong, chủ nhà thắp hương và khấn theo bài khấn gia đình vẫn dùng, báo tên tuổi, địa chỉ nơi ở mới. Nhiều nơi cúng thần linh, thổ công trước, sau đó mới cúng gia tiên.

Sau khi cúng

Đợi hương cháy gần hết thì hạ lễ. Nhiều nhà đun một ấm nước pha trà và nấu bữa cơm đầu tiên ngay trong ngày, để bếp nhà mới "đỏ lửa". Gia đình thường ngủ lại nhà mới ngay đêm đó.

Hóa vàng ở chỗ thoáng, xa rèm, đồ gỗ và vật dễ cháy. Kiểm tra tro đã tắt hẳn rồi mới đi chỗ khác.

7. Nhập trạch nhà chung cư và nhà thuê

Nhà chung cư

Căn hộ thường nhỏ nên mâm cúng nhập trạch chung cư hay làm gọn như mục 3. Bàn lễ đặt ở phòng khách, gần cửa chính. Nhiều tòa nhà không cho đốt vàng mã trong căn hộ hay ở hành lang, bạn nên hỏi ban quản lý chỗ được phép hóa vàng, hoặc bỏ phần vàng mã.

Nhà thuê

Thuê nhà mới vẫn có nhiều gia đình làm lễ nhập trạch. Bạn nên báo trước với chủ nhà, nhất là khi định đặt bàn thờ hoặc khoan đóng lên tường. Lễ vật cho nhà thuê thường đơn giản: hoa quả, hương hoa, gạo muối và một đĩa xôi gà.

Nhập trạch có cần bàn thờ không thì tùy gia đình. Chưa có bàn thờ, bạn có thể đặt lễ trên một chiếc bàn sạch, đặt bàn thờ sau.

8. Nên dùng mâm cỡ nào để cúng nhập trạch?

Mâm cúng về nhà mới thường cần hai mâm: một mâm cơm mặn và một mâm nhỏ cho hoa quả hoặc đồ lễ.

Mâm 32cm vừa một nải chuối, hoặc một đĩa xôi với con gà. Mâm 42cm bày được ba nải chuối, hợp với mâm ngũ quả to. Lòng mâm là phần phẳng ở giữa để đặt bát đĩa, không tính vành. Bạn nên thử xếp đĩa lên mâm trước ngày lễ để chắc đủ chỗ.

Ở chung cư, bàn và tủ thường nhỏ. Các cỡ từ 32cm đến 61cm vừa với nhiều bàn thờ chung cư; cỡ 70cm và 80cm thì khó đặt.

Ecocook sản xuất mâm nhôm 52cm và các cỡ từ 32cm đến 80cm, hai màu anod vàng và anod trắng. Bề mặt mâm được xử lý anod, giúp hạn chế ăn mòn và thâm đen trong quá trình sử dụng. Cúng xong, cả nhà dùng mâm ăn cơm hằng ngày ở nhà mới.