Mâm cúng chay đơn giản gồm những gì? 4 mâm chay dễ làm

Mâm cúng chay đơn giản thường gồm năm đến bảy món: một đĩa xôi, một bát canh, một món đậu hoặc nấm, một đĩa rau, một món chiên như nem chay hay giò chay, thêm chè hoặc bánh ngọt. Đi kèm là hương, hoa, nến, nước sạch và đĩa hoa quả. Nhà ít người, cúng rằm hay mùng một, chỉ cần năm món là đủ lễ.

Bài này giúp bạn biết mâm cúng chay gồm những gì, nên cúng chay vào dịp nào, những điều nên kiêng, bốn mâm cỗ chay đơn giản kiểu miền Bắc dễ làm, cách bày, cách nấu kịp trong khoảng hai giờ và chọn cỡ mâm cho vừa.

Mâm cúng chay gồm những gì?

Một mâm cúng chay có hai phần: lễ vật trên bàn thờ và mâm cơm chay.

Lễ vật trên bàn thờ: hương, đôi nến, bình hoa tươi (hoa sen, hoa huệ, hoa cúc), đĩa hoa quả, chén nước sạch hoặc chén trà. Lễ chay thường không dùng rượu.

Mâm cơm chay nên có đủ các nhóm món dưới đây. Mỗi nhóm chọn một món là đã thành một mâm gọn gàng:

Khi nào nên cúng chay?

Không phải ngày cúng nào cũng bắt buộc chay. Nhiều gia đình miền Bắc chọn mâm chay vào các dịp sau:

Rằm tháng Bảy cúng chay hay mặn? Theo cách làm phổ biến, lễ dâng Phật luôn là chay. Lễ cúng gia tiên có thể chay hoặc mặn, tùy phong tục của gia đình.

Những điều nên kiêng khi làm mâm chay

• Kiêng ngũ vị tân với mâm dâng Phật: theo quan niệm nhà Phật, mâm cúng Phật không dùng hành, tỏi, hẹ, kiệu, nén. Khi phi thơm, bạn thay bằng gừng, sả hoặc nấm hương.
• Dùng dụng cụ sạch, riêng: nồi, chảo, thớt rửa thật sạch, không còn mùi mỡ và mùi tanh.
• Không nếm trước khi cúng: nhiều nhà giữ lệ này. Bạn nêm theo công thức quen tay, cúng xong mới ăn.
• Món chay giả mặn: giò chay, chả chay là món quen trên mâm chay miền Bắc. Một số chùa khuyên hạn chế món tạo hình con vật, bạn tùy cách của gia đình.
• Đồ làm sẵn: mua giò chay, nem chay làm sẵn vẫn được, nên chọn nơi bán rõ nguồn gốc, còn hạn dùng.

Gợi ý 4 thực đơn mâm cúng chay đơn giản

Mâm 1: Mâm chay 5 món cho ngày rằm, mùng một

Xôi đỗ xanh, canh nấm đậu phụ, đậu phụ sốt cà chua, su hào cà rốt xào, chè con ông. Năm món này nấu trong hơn một giờ, hợp với nhà hai đến bốn người.

Mâm 2: Mâm cơm chay cúng giỗ kiểu miền Bắc

Xôi gấc, giò chay thái lát, nem rán chay, nấm hương kho, canh bí đỏ, nộm hoa chuối, đĩa rau củ luộc. Đây là mâm bảy món, nhìn đủ đầy mà vẫn nhẹ nhàng cho ngày giỗ người thân ăn chay. Mâm cỗ giỗ có món mặn thì đủ đầy hơn, thường có gà luộc, xôi, giò, nem và bát canh.

Mâm 3: Mâm chay dâng Phật thanh đạm

Xôi hạt sen, canh rau củ, đậu phụ rán, rau cải luộc, bánh trôi. Các món đều không dùng hành, tỏi, vị thanh, màu sắc nhẹ.

Mâm 4: Mâm cỗ chay đãi khách 8 món

Xôi gấc, giò chay, nem rán chay, chả nấm, đậu phụ sốt cà chua, canh cải nấu nấm, nộm hoa chuối, chè đỗ xanh. Mâm này hợp khi nhà có khách, cúng xong cả nhà cùng ngồi ăn.

Cách bày mâm cúng chay cho đẹp

Mâm chay đẹp nhờ màu sắc các món xen nhau: xôi gấc đỏ, rau xanh, đậu vàng, nấm nâu.

• Đĩa xôi đặt ở giữa mâm, đây là món chính của mâm chay.
• Bát canh đặt gần giữa, cạnh đĩa xôi, cho dễ múc.
• Các đĩa đậu, nấm, giò chay, nem chay xếp vòng ngoài, xen màu sáng và màu sẫm cho mâm nhìn tươi.
• Chè, bánh đặt ở một phía, hoặc để riêng trên bàn thờ cạnh đĩa hoa quả.
• Nhà có ban thờ Phật: mâm chay dâng lên ban Phật và thắp hương trước, sau đó mới cúng ở ban thờ gia tiên.

Nấu mâm chay kịp trong khoảng 2 giờ

Với mâm năm đến bảy món, bạn có thể làm theo thứ tự dưới đây để món nào cũng còn nóng lúc cúng:

1. Tối hôm trước: ngâm gạo nếp, ngâm đỗ xanh, ngâm nấm hương.
2. Đầu buổi: đồ xôi trước vì xôi lâu chín nhất, và cũng giữ nóng lâu nhất.
3. Trong lúc chờ xôi: nấu chè, hầm nước dùng rau củ cho canh.
4. Tiếp theo: rán đậu, kho nấm, làm nộm.
5. Gần giờ cúng: rán nem chay, xào rau, nấu canh. Đây là các món cần ăn nóng giòn.
6. Cuối cùng: bày mâm, thắp hương.

Nên dùng mâm cỡ nào cho mâm cúng chay?

Mâm chay ít món, đĩa nhỏ nên mâm 52cm thường là vừa. Xưởng Ecocook có mâm nhôm 52cm cùng các cỡ từ 32cm đến 80cm, hai màu anod vàng và anod trắng. Bề mặt mâm được xử lý anod, giúp hạn chế ăn mòn và thâm đen trong quá trình sử dụng. Mâm làm riêng cho lễ chay thì bạn rửa sạch, lau khô, cất riêng để dùng cho các ngày rằm, mùng một sau.